و چنان‌كه آيات محكمات مرجع آيات متشابهاتند ، كه آن‌ها « أمُّ الكِتاب » و اين‌ها فرزندانشان به‌شمار مىآيند ، موارد متشابه اوقات نماز و روزه نيز به ام‌القرى برگشت مىكند كه زمان آن‌جا نيز ام الزمان و بقيه زمان‌ها مواليد اويَند ، و روى اين اصل در افق‌هايى كه شب و روز عادى نيست - دست‌كم بهترين افقى كه مقياس است - ميزان افق مكه مكرمه است كه نوعاً شب و روز آن‌جا برابر است ، علاوه براين‌كه از نظر كلى هم افق مكه معتدل‌ترين ميزان‌ها براى شب و روزهاى غير عادى كره زمين است ، مانند شب‌هايى كه بيش از حد معمول تا شش ماه يا كم‌تر و يا بيشتر است و روزهايش نيز چنان است . اعتكاف مسأله‌ى 437 - اعتكاف داراى شرائطى زمانى و مكانى و انسانى است كه در كتاب‌هاى فقهى و رساله‌هاى عملى نيز از آن‌ها ياد شده ، و در برخى از آن‌ها مانند اين شرط كه اعتكاف حتماً بايد در مسجد جامع باشد مورد اختلاف واقع شده است ، و لكن برمبناى آيه‌ى « و انتم عاكفون فى المساجد » ( سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 187 ) در تمامى مساجد اعتكاف جايز است « 1 » زيرا « المساجد » كه در اصطلاح لغوى جمع با لام استغراق است تمامى مساجد را در بردارد . گرچه در مسجد جامع جامع‌تر و در مسجد النبى و مسجدالحرام - به‌ترتيب - استحبابش بيشتر از مساجد ديگر است ، ولى اختصاص به‌مساجد جامع و يا خصوص مساجد چهارگانه‌ى : مسجدالحرام ، مسجدالنبى ، و مسجد كوفه و مسجد بصره ندارد ، بنابراين اعتكاف در كل مساجد جائز و بحسب مراتب داراى فضيلت مىباشد « 2 » و گرنه بيشتر مكلفان كه خواهان اعتكافند از اين عبادت محروم خواهند ماند كه خود موجب نگرانى آن‌ها است ! و اصولًا كارى مستحب - در حد توان -

--> ( 1 ) - چنان‌كه ابن ابى عقيل فرموده ، و لفظ « جامع » در شرايع از نظر لغت كل مساجد را در بردارد ( 2 ) - بر خلاف فتواى اكثر فقيهان چنان‌كه شهيد اول در كتاب دروس نقل كرده ، و در كتاب منتهى مشهور ، و از سيد مرتضى و شيخ طوسى و ابن زهره نقل اجماع شده ، و على بن بابويه اعتكاف را ويژه مساجد شهرها دانسته كه هيچ‌كدام از آن‌ها به‌آيه شريفه توجه نكرده‌اند .